πρώτα τίποτα
Για τον ξάδερφο αυτόν δεν είχα ακούσει κανένα νέο ούτε πριν ούτε μετά την επίσκεψή μου. Η απαγόρευση επαφής με δυτικούς, που, όπως φαίνεται, τηρείται οικειοθελώς ―γιατί ποιος άλλος, αν όχι κάποιος εσωτερικός αστυνομικός, θα τον είχε εμποδίσει να βάλει έστω και μια φορά το κεφάλι του μέσα από την πόρτα―, μου έδωσε αφορμή να φανταστώ μια ανάλογη περίπτωση με αλλαγμένα πρόσωπα: θα μπορούσαν να είχαν κάνει εμένα ―κάτω από τις ίδιες συνθήκες, στο ίδιο σπίτι, αν είχα μεγαλώσει στο ίδιο περιβάλλον όπως ο ξάδερφος― ένα πειθήνιο όργανό τους, συγκρίσιμο μ’ αυτόν; Νομίζω ότι η απάντηση θα είναι κολακευτική για μένα, επειδή δεν ένιωσα ποτέ μια τέτοια πίεση; Ή θα είχα αρνηθεί οποιαδήποτε υπακοή, μόνο και μόνο επειδή υπάρχει πίεση; Και ποια στιγμή θα άρχιζα τις αρνήσεις: στον εξαναγκασμό για υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, στα μαθήματα αμυντικών ασκήσεων ή στη συμμετοχή στις γιορτές εφήβων της Λαϊκής Δημοκρατίας;