παυσίφωνο halting the mouth, prefixing the eye, in Unicode UTF-8 encoding

Αρχείο για ‘βιβλιόφωνο’ Category

Ο τρόμος στο στομάχι

08η 27ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

Η πιο τρομερή τιμωρία του νόμου είναι πάντα αυτό που συμβαίνει στη φαντασία ενός ανθρώπου: η προοπτική της εκτέλεσης της θανατικής ποινής τροφοδοτεί τις πιο ευφάνταστες μαζοχιστικές σκέψεις. Όταν δικάζεις κάποιον με την προοπτική της θανατικής καταδίκσης, του γεμίζεις το μυαλό με σκέψεις πιο βάναυσες από οποιαδήποτε ποινή έχει επινοηθεί ποτέ. Κι όπως είναι φυσικό, ο άνθρωπος φθείρεται με την ιδέα ότι θα πέσει μέσα σε μια καταπακτή, για να κρεμαστεί πάνω απ’ το έδαφος, μ’ ένα σκοινί δεμένο γύρω απ’ το λαιμό του. Δυσκολεύεται να κοιμηθεί, χάνει την όρεξή του και συχνά η καρδιά του αρχίζει να υποφέρει από την πίεση που έχει προκαλέσει το ίδιο του το μυαλό. Ακόμα και κάποιος που στερείται κάθε φαντασίας, δεν χρειάζεται παρά να στρέψει το κεφάλι του δεξιά κι αριστερά και ν’ ακούσει το τρίξιμο των σπονδύλων του, για να νιώσει στο στομάχι του τον απαίσιο τρόμο της κρεμάλας.

του Philip Kerr από το Γερμανικό Ρέκβιεμ της Τριλογίας του Βερολίνου· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

...

Μονόδρομος

08η 10ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

ΜονόδρομοςΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ
Παλιός Χάρτης. – Στον έρωτα οι πιο πολλοί ψάχνουν να βρούνε μιαν αιώνια πατρίδα. Άλλοι, ελάχιστοι όμως, το αιώνιο ταξίδι. Τούτοι οι τελευταίοι είναι οι μελαγχολικοί, που πρέπει ν’ αποφεύγουν την επαφή με τη μάνα γη. Αυτόν που θα τους απομακρύνει απ’ τον καημό της μάνας πατρίδας, αυτόν γυρεύουν. Σ’ αυτόν είναι πιστοί. Τα μεσαιωνικά βιβλία που πραγματεύονται τις ιδιοσυγκρασίες ξέρουν τι νοσταλγία νιώθουν οι άνθρωποι του τύπου αυτού για μακρινά ταξίδια.

LOGGIA
Γεράνι. – Δυο άνθρωποι που αγαπιούνται κρέμονται πάνω απ’ όλα απ’ τα ονόματά τους.
Γαρίφαλο μοναστηριού. – Ο ερωτευμένος βλέπει αυτόν που αγαπά πάντα μοναχικό.
Ασφόδελος. – Πίσω απ’ αυτόν που αγαπιέται κλείνει η άβυσσος του φύλλου όπως και της οικογένειας.
Άνθος του κάκτου. – Αυτός που αγαπά αληθινά νιώθει χαρά όταν επάνω στη λογομαχία έχει άδικο αυτός που αγαπιέται.
Μη με λησμόνει. – Η ενθύμηση βλέπει τον άνθρωπο που αγαπούμε πάντα σε σμίκρυνση.
Πρασινάδα. – Σαν προκύψει κάποιο εμπόδιο για την ένωση καταφθάνει αμέσως η φαντασίωση μιας συνύπαρξης χωρίς επιθυμίες όταν έρθει το γήρας.

του Walter Benjamin από το Μονόδρομο· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα.

...

Τι ακούμπησα εγώ; Τι ακούμπησες εσύ;

07η 26ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

Σε ποιο σημείο αρχίζει η δυσαρέσκεια; Έχεις γύρω σου αρκετή ζεστασιά κι όμως κρυώνεις. Έχεις φάει καλά κι όμως σε κατατρώει η πείνα. Έχεις αγαπηθεί κι όμως λαχταράς ν’ ανοιχτείς σε νέες περιπέτειες. Κι όλα αυτά έρχεται να τα υποδαυλίσει, συνεχώς, ο χρόνος, ο άτιμος ο χρόνος. Τώρα, το τέλος της ζωής δεν είναι τόσο φοβερά απομακρυσμένο ―μπορείς να το δεις, όπως βλέπεις τη γραμμή του τερματισμού, όταν μπεις στην τελική ευθεία― και σκέφτεσαι, «Δούλεψα αρκετά; Έφαγα αρκετά; Αγάπησα αρκετά;» Όλ’ αυτά, βέβαια, είναι η πηγή της μεγαλύτερης κατάρας του ανθρώπου και ίσως της μεγαλύτερης δόξας του. «Ποιο ήταν το νόημα της ζωής μου μέχρι τώρα και ποιο θα μπορεί να είναι στα χρόνια που μου απομένουν;» Και τώρα ερχόμαστε μπροστά στο απαίσιο, το δηλητηριώδες κεντρί: «Τι ακούμπησα εγώ στο Μεγάλο Ζυγό; Τι αξίζω;» Και δεν είναι ούτε ματαιοδοξία ούτε φιλοδοξία. Οι άνθρωποι μοιάζουν να γεννιούνται κουβαλώντας ένα χρέος, που δεν θα μπορέσουν ποτέ να το ξεπληρώσουν, όσο κι αν προσπαθήσουν. Γιατί, είναι σαν να συσσωρεύεται συνεχώς μπροστά τους, πάντα, ένα βήμα πιο μπροστά από ‘κεί που ήδη βρίσκονται. Ο άνθρωπος χρωστάει κάτι στον άνθρωπο. Αν θελήσει ν’ αγνοήσει το χρέος, τότε αυτό τον δηλητηριάζει· αν, πάλι, θελήσει να το πληρώσει, τότε το χρέος συνεχώς αυξάνεται και το μέτρο που δείχνει την ποιότητα του ανθρώπου είναι η ίδια η ποιότητα των δώρων του.

του Τζων Στάινμπεκ από τη Γλυκιά Πέμπτη· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος.

...

Κοπάδια φάλαινες που όλο και ζυγώνουν.

06η 16ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

ΣτοιχείαΣαν γιγάντιοι κορμοί δέντρων, που πέφτουν και κατρακυλούν στα νερά του αφρισμένου χειμάρρου, έτσι σηκώνονται τα γκρίζα κύματα και προχωρούν, ώσπου με γδούπο σκάνε στην ακτή. Το νερό έχει φουρτουνιάσει, στροβιλίζεται, χτυπιέται, υψ΄νεται σε πυκνά πέπλα βροχής κατά μήκος της παραλίας· ο ήλιος από πάνω τους τα κάνει ν’ αστράφτουν σ’ όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Ως τη γραμμή του ορίζοντα, ο άνεμος ζωγραφίζει στη ράχη των κυμάτων άσπρες γραμμές, που μοιάζουν με κοπάδια φάλαινες που όλο και ζυγώνουν: μια βουτάνε κάτω απ’ την επιφάνεια του νερού, μια βγαίνουν στον αφρό. Το θέαμα σε γεμίζει ευφορία και με μια λυτρωτική, ευεργετική αίσθηση ελευθερίας. Τα γιοτ, με την πλώρη κόντρα στον αέρα, κλυδωνίζονται πάνω στο νερό, κάνοντας τους κάβους τους να τεντώνονται. Λίγοι είναι αυτοί που τόλμησαν ν’ ανοιχτούν με τις ιστιοσανίδες τους. Ακόμα πιο μακριά, ένα καϊκάκι χοροποηδάει σαν καρυδότσουφλο στο κύμα, κινδυνεύοντας να τουμπάρει κάθε φορά που σηκώνεται ψηλά. Ελπίζοντας πως θα δουν με τα μάτια τους κάπου δυστύχημα, πολλοί στέκουν στην παραλία και κοιτάζουν. Όμως, τίποτα δεν γίνεται. Παρά τον αέρα, που σηκώνει την άμμο ψηλά, η αμμουδιά είναι γεμάτη κόσμο. Οι ομπρέλες είναι κλειστές· γυμνόστηθες γυναίκες κυνηγάνε τα φουσκωτά μαξιλαράκια που τους τα πήρε ο άνεμος· παιδιά παίζουν άκρη άκρη, εκεί όπου σκάει το κύμα, με γέλια και φωνές. Το «Anything Goes» έχει γίνει άφαντο. Το βλέμμα σου πέφτει στο σημείο όπου βρισκόταν μέχρι χτς, και νιώθεις κι εσύ λιγάκι πιο μόνος.

του Χάρι Μούλις, από τα Στοιχεία· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

...

Η καταστροφική ψευδαίσθηση του αυτοελέγχου

05η 19ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουνΗ ενηλικίωση φέρνει μαζί της την καταστροφική ψευδαίσθηση του αυτοελέγχου, ίσως δε να εξαρτάται κι απ’ αυτήν. Εννοώ την αυταπάτη ότι εξουσιάζουμε τη ζωή μας, που μας επιτρέπει να νιώθουμε ενήλικες, καθότι συναρτάμε την ωριμότητα με την αυτονομία, το κυρίαρχο δικαίωμα να καθορίζουμε τι θα μας συμβεί μετά. Η απομάγευση έρχεται αργά ή γρήγορα, αλλά πάντα έρχεται, δεν είναι ασυνεπής στο ραντεβού, ποτέ δεν ήταν. Όταν έρχεται, τη δεχόμαστε χωρίς πολλή έκπληξη, γιατί κανένας που έχει ζήσει αρκετά δεν μπορεί να ξαφνιαστεί με τη διαπίστωση ότι η ζωή του έχει διαμορφωθεί από μακρινά γεγονότα και ξένες βουλήσεις, με ελάχιστη ή μηδαμινή συμβολή των δικών του αποφάσεων. Αυτές οι μακρές διαδικασίες που συναντάμε στη ζωή μας ―πότε για να της δώσουν την ώθηση που χρειάζεται, πότε για να κάνουν θρύψαλλα τα πιο λαμπρά μας σχέδια― τείνουν να μείνουν κρυφές σαν υπόγεια ρεύματα, σαν ανεπαίσθητες μετατοπίσεις τεκτονικών πλακών, κι όταν τελικά γίνει ο σεισμός, επικαλούμαστε τις λέξεις που έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε για να εφησυχάζουμε: ατύχημα, σύμπτωση, καμιά φορά και μοίρα. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια αλυσίδα συγκυριών, ένοχων σφαλμάτων ή ατυχών αποφάσεων, οι συνέπειες των οποίων με περιμένουν στη γωνία· και παρ’ όλο που το ξέρω, παρ’ όλο που έχω τη δυσάρεστη βεβαιότητα ότι αυτά τα πράγματα συμβαίνουν και θα με επηρεάσουν, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να τα αποτρέψω. Το μόνο που μπορώ να κάνω, είναι να καταπολεμήσω τις συνέπειές τους: να ελαχιστοποιήσω τις ζημιές, να μεγιστοποιήσω τα οφέλη. Το ξέρουμε, το ξέρουμε πολύ καλά· παρ’ όλα αυτά, πάντα τρομάζουμε όταν κάποιος μας αποκαλύπτει αυτή την αλληλουχία που μας έχει διαμορφώσει, κι είναι πάντα ανησυχητικό να διαπιστώνουμε, όταν άλλος είναι αυτός που μας τον αποκαλύπτει, τον ελάχιστο ή μηδαμινό έλεγχο που ασκούμε στην ίδια την εμπειρία μας.

του Juan Gabriel Vásquez από τον Ήχο των πραγμάτων όταν πέφτουν· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.

...

Θά ‘πρεπε να πληρώσω τα όνειρά μου.

05η 16ου του σωτηρίου έτους 2015 · Στην κατηγορία βιβλιόφωνο

skiaΘα μ’ άρεσε νά ‘χα ταξιδέψει σε όλα τα καράβια που φόρτωσα, σε όλα τα καράβια μ’ όλους εκείνους τους επιβάτες που βοήθησα ν’ αποβιβαστούν, κουβαλώντας βαλίτσες γεμάτες πολύχρωμες ετικέτες ξενοδοχείων, τελωνείων, σιδηροδρομικών γραμμών. Θα μ’ άρεσε νά ‘χα ανέβει σ’ αυτούς τους άσπρους όγκους που λαμποκοπάνε στον ήλιο και νά ‘χα φύγει.

Εγώ δεν είμαι από ‘δώ. Δεν είμαι απ’ αυτή τη γη όπου γεννήθηκα· και στη ζωή μαθαίνεις, μαθαίνει αυτός που θέλει να μάθει, ότι κανένας δεν είναι από κει που γεννήθηκε, από κει που τον μεγάλωσαν. Ότι κανένας δεν είναι από πουθενά. Μερικοί προσπαθούν να συντηρήσουν τις αυταπάτες και δημιουργούν νοσταλγίες, ιδιοκτησίες, ύμνους και σημαίες. Ανήκουμε όλοι στους τόπους που δεν γνωρίσαμε. Αν υπάρχει νοσταλγία, είναι για τα πράγματα που ποτέ δεν είδαμε, για τις γυναίκες που μαζί τους δεν κοιμηθήκαμε κι ούτε ονειρευτήκαμε και για τους φίλους που δεν αποκτήσαμε ακόμα, τα βιβλία που δεν διαβάσαμε, τα φαγητά που αχνίζουν στη χύτρα κι ακόμα δεν τα δοκιμάσαμε. Αυτή είναι η αληθινή νοσταλγία, η μοναδική.

Και μαθαίνεις ακόμα πως κάποια στιγμή ο δρόμος στράβωσε, και πως τρα πράγματα δεν θά ‘πρεπε νά ‘ναι έτσι. Κανένας δεν θά ‘πρεπε να τρώει ρύζι με μαμούνια και μισοσαπισμένο καλαμπόκι στις περιοχές με τα διυλιστήρια, πληρώνοντας τρεις φορές πάνω την τιμή τους γιατί τα μαγαζιά τα διαχειρίζονται οι εταιρείες· κανένας δεν θά ‘πρεπε να παλεύει μες στη βροχή για να κλείσει τις βαλβίδες στο φρέαρ επτά· να τσαλαβουτάει στη λάσπη της ζούγκλας με τους αγωγούς, ν’ ανατινάζει με δυναμίτη, να κοιμάται στο υγρό έδαφος, να του βγαίνει η ψυχή την ώρα που ο εργοδηγός τρώει ζαμπόν και βούτυρο από δυο κονσέρβες που εμείς τις μεταφέραμε ως εκεί· και το αφεντικό, ακόμα πιο μακριά από μας, να κοιμάται σε κρεβάτι δίχως να μας ξέρει, δίχως ν’ αναγνωρίζει πως από μας πηγάζει όλη του η ευημερία κι η εξουσία, δίχως να μαντεύει πως εμείς είμαστε τα μυρμήγκια που σπρώχνουν με τους ώμους τους την άνοδο των μετοχών του στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης.

Γι’ αυτό δεν θέλω ν’ ανέβω σ’ αυτά τα άσπρα, τ’ αστραφτερά καράβια, γιατί θά ‘πρεπε να πληρώσω τα όνειρά μου δουλεύοντας έντεκα ώρες τη μέρα καμαρότος, γυαλίζοντας στις σκάλες τις στιλπνές μπρούντζινες κουπαστές, ιδρώνοντας στις κουζίνες μες στους ατμούς. Γι’ αυτό τα καράβια είναι μακριά, κι εγώ τα βλέπω να έρχονται και να φεύγουν απ’ όλα τα λιμάνια, απ’ όλα τα όνειρα, απ’ όλες τις νοσταλγίες.

του Paco Ignacio Taibo II από τη Σκιά της Σκιάς· κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα.

...